OHAL DÖNEMİNDE YASAMA

Yasalaşırsa Ne Olacak?

mecliste.org
18 EKİM 2016

15 Temmuz darbe girişiminden hemen sonra 20 Temmuz 2016’da tüm Türkiye’de üç ay süreyle olağanüstü hal ilan edildi. İlk olarak 11 Ekim 2016’da TBMM tarafından üç ay daha uzatılan OHAL 19 Temmuz 2017’de dördüncü kez 3 ay süreye uzatıldı. OHAL döneminin en çok konuşulan uygulamalarından biri de kanun hükmünde kararnameler oldu. Bakanlar Kurulu 20 Temmuz 2016 ve 25 Ağustos 2017 tarihleri arasında yirmi sekiz kanun hükmünde kararname yayınladı. mecliste.org olarak üzerine konuştuğumuz şeyin ne olduğunu bilmenin önemli olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle her bir kararnamenin kapsamını, maddelerinin nelerle ilgili olduğunu, bu maddelerin hayatımızın hangi alanını nasıl düzenlediğini uzmanlarla birlikte sizin için özetledik.

 

OHAL KHK’leri ile ilgili temel bilgiler ve diğer KHK’lerden farkları:

 

Anayasal düzeni yıkmak amacıyla 15 Temmuz 2016 tarihinde, resmi olarak FETÖ/PDY terör örgütü olarak tanımlananlar gerçekleştirilen darbe girişiminden sonra, 20/7/2016 tarihinde 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, ilki 23 Temmuz 2016 olmak üzere 25 Temmuz 2017 tarihine kadar 28 adet Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarılmıştır. Bu KHK’ların, gündelik yaşama etkileri üzerine özet değerlendirmeler yapmadan önce, OHAL KHK’ların Anayasal çerçevesi hakkında kısa bilgi verilecektir.

1982 Anayasası, TBMM’nin, belli konularda, Bakanlar Kurulu’na Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarma yetkisi verebileceğini öngörmektedir. Anayasa, belli konularda KHK ile düzenleme yapılamayacağını öngörmektedir:

 

1. Anayasanın ikinci kısmının birinci bölümündeki temel haklar,

2. Anayasanın ikinci kısmının ikinci bölümündeki kişi hakları ve ödevleri,

3. Anayasanın ikinci kısmının dördüncü bölümündeki siyasi haklar ve ödevler.

 

Bakanlar Kurulu’nun bir KHK çıkarabilmek için TBMM tarafından bu konuda yetkilendirilmesi gerekir. TBMM bu yetkilendirme işini bir yetki kanunu ile yapar. Anayasa’ya göre, yetki kanununun çıkarılacak KHK’nin amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla KHK çıkarılıp çıkarılamayacağını belirlemesi zorunludur.

 

KHK’ler tıpkı kanunlar gibi Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından anayasaya uygunluk denetimine tabidirler.

 

KHK’ler Resmi Gazete’de yayımlanırlar ve yayımlandıkları anda yürürlüğe girerler; aynı anda TBMM’nin onayına sunulurlar. Yayımlandıkları gün onaya sunulmayan KHK’ler aynı gün yürürlükten kalkmış sayılırlar.

 

KHK’ler TBMM tarafından yürürlükten kaldırılabilecekleri gibi kısmen veya tamamen kanunlaştırılabilirler.

 

Anayasa çeşitli sebeplerle OHAL ilan etme yetkisini Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu’na vermiştir. Anayasa ayrıca bu durumda Bakanlar Kurulu’na OHAL KHK’si çıkarma yetkisi vermiştir:

 

  •  OHAL KHK’si için bir yetki kanununa gerek yoktur.
  • Bakanlar Kurulu OHAL’in gerekli kıldığı konularda KHK çıkarabilir.
  •  OHAL KHK’lerinde temel hak ve özgürlüklere ilişkin yukarıdaki sınırlamalar kalkar: Temel hak ve özgürlüklerle ilgili KHK çıkarılabilir.
  • OHAL KHK’leri AYM’nin anayasaya uygunluk denetimine tabi değildirler.
  • OHAL KHK’lerinin diğer KHK’lere göre TBMM tarafından daha öncelikle ele alınarak sonuçlandırılması İçtüzük gereğidir. TBMM KHK’ler konusunda 30 gün içinde karar vermek zorundadır. Bu sürenin en fazla 20 günü komisyonlara aittir.

 

Yayınlanan KHK’ların özetlerine aşağıdan ulaşabilirsiniz:

 

667 Sayılı KHK

668 Sayılı KHK

669 Sayılı KHK

670 Sayılı KHK

671 Sayılı KHK

672 Sayılı KHK

673 Sayılı KHK

674 Sayılı KHK

675 Sayılı KHK

676 Sayılı KHK

677 sayılı KHK

678 sayılı KHK

679 Sayılı KHK

680 sayılı KHK

681 sayılı KHK

682 sayılı KHK

683 sayılı KHK

684 sayılı KHK

685 sayılı KHK

686 sayılı KHK

687 sayılı KHK

689 sayılı KHK

690 sayılı KHK

 

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.