2017'DE PARAMIZ NEREYE GİDECEK?

2017 bütçesi: Değirmenin suyu nereden geliyor?

mecliste.org
18 KASIM 2016
GÜNCELLEMELER

Devlet bu sene bütçe gelirlerinin yüzde 85’e yakınını vergi gelirlerinden elde etmeyi planlıyor. Cebinizden çıkan vergilerin bütçede nasıl bir yeri var, paramız günün sonunda neler için harcanıyor?

 

Türkiye Cumhuriyeti devleti, geçen yıl itibariyle itibariyle dünyanın 18. büyük ekonomisini yönetiyor. Türkiye 2 trilyon liraya yakın bir gayri safi yurtiçi hasılaya sahip; bu büyüklükte bir ekonominin kamu organizasyonunun bütçesinden bahsediyoruz. Devlet bütçesini, temelde kamusal hizmet sunmak, yani vatandaşların eğitim, sağlık, güvenlik, ulaşım gibi en temel gereksinimleri için şart olan altyapıyı kurmak ve hizmeti sağlamak için yapıyor. Bunun için ana kaynağı ise bizim vergilerimiz. Her bir vatandaş, ödediği her bir kuruş vergiyle, bu hizmetleri devletten satın alıyor. Vergiler hepimizin cebinden çıktığına göre, üretilen hizmetlerden de eşit ve adil bir şekilde yararlanmamız gerekli. Bütçe görüşmelerinde vergilerimizin nereden gelip, nereye gittiği, yani cüzdanımız konuşuluyor. Şu halde bütçe görüşmelerinin detaylarını bilmek ve şeffaflık ve hesap sorulabilirlik açılarından en doğal hakkımız.

 

Geçtiğimiz yıl neler olmuştu?

 

Her şeyden önce, kurumsal olarak bütçenin hazırlanması, meclise sunulması, uygulanması ve hesabının verilmesinden Maliye Bakanlığı’nın sorumlu olduğunu bilmemiz gerekiyor. Bakanlığın internet sitesinden mevcut ve geçmiş yıllara ait bütçe sunumlarına erişmek mümkün.

 

Türkiye’nin en büyük vergi gelirleri geleneksel olarak gelir vergisi, kurumlar vergisi, özel tüketim vergisi ile dahilde ve ithalattan alınan katma değer vergilerinden oluşuyor. Bunun dışında yer alan harçlar, damga vergisi, banka sigorta muamele vergisi (BSMV), motorlu taşıtlar vergisi, veraset ve intikal vergisi, şans oyunları vergisi, özel iletişim vergisi, gümrük vergileri ve diğer vergiler devletin diğer ana vergi gelirlerini oluşturuyor. Devlet, özelleştirme başta olmak üzere diğer gelirlerini de ekleyerek bütçesini yapıyor.

 

vergi gelirleri 2016 butce ongoru

 

2016 bütçe tasarısında, giderler 570,5 milyar TL, gelirler ise 540,8 milyar TL olarak öngörülmüştü. Bu 29,7 milyar liralık bir bütçe açığı anlamına geliyordu. Ancak planlanan bütçe ile gerçekleşen bütçe nadiren örtüşüyor. 2016 yılında bütçenin tam olarak ne şekilde gerçekleştiğini, yıl sonunda hesaplar kapatıldıktan sonra öğreneceğiz.

 

2017’de ne bekleniyor?

 

Maliye Bakanı Naci Ağbal, 2017 yılı bütçesini Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’na sunarken, bütçe giderlerinin 645,1 milyar lira, faiz hariç bütçe giderlerinin 587,6 milyar lira, bütçe gelirlerinin 598,3 milyar lira, vergi gelirlerinin 511,1 milyar lira, bütçe açığının 46,9 milyar lira, faiz dışı fazlanın ise 10,6 milyar lira olarak gerçekleşmesini öngördüklerini anlattı.

 

vergi gelirleri 2017 butce ongoru

 

Peki bu gelirler nasıl harcanacak? Komisyona gelen tasarıya göre, harcamalarda en büyük payın 249,3 milyar lira ile cari transferlere gittiği görülüyor. Onu  162,2 milyar lira ile personel giderleri, 66,2 milyar lira ile sermaye giderleri, 57,5 milyar lira ile faiz giderleri, 52,1 milyar lira ile mal ve hizmet alım giderleri, 27,1 milyar lira ile sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, 12,9 milyar lira ile borç verme giderleri, 10,9 milyar lira ile sermaye transferleri, 6,4 milyar lira ile de yedek ödenekler izliyor. Bunlar elbette devletin genel harcama kalemleri. Harcamalar konulara göre sınıflandırıldığında ise aslan payını eğitimin aldığını görüyoruz ki bu durumun seneden seneye değiştiği söylenemez. Türkiye’de bütçe harcamalarından eğitim, sağlık ve güvenlik (askeri) harcamaların her dönemde öncelik olduğunu görüyoruz. Nitekim eğitim ve sağlık hemen her ülkenin bütçesinde ilk iki sırada yer alıyor, askeri harcamalar için ise aynı şeyi söylemek mümkün değil.

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.