mecliste.org'dan

2018 Bütçesi yasalaşırsa ne olacak?

mecliste.org
16 KASIM 2017
mecliste.org'dan

Hükümetin kullanacağı kamu kaynaklarını ve yapacağı harcamaları gösteren 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı, Anayasa gereği mali yılbaşı olan 1 Ocak tarihinden 75 gün önce, yani 17 Ekim 2017 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu.

 

Türkiye’de bütçe parlamentoda iki aşamada ele alınmakta.  Birinci aşama, Anayasa gereği, en az 25’i iktidar, 15’i de muhalefet partilerinden olmak üzere 40 milletvekilinden oluşan ve bütçe ödeneklerinin kesinleştiği Plan ve Bütçe Komisyonu sürecidir. İkinci aşama ise daha çok siyasi görüşmelerin yapıldığı ve hükümetin güven tazelediği Genel Kurul sürecidir.

 

2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı, bir erken seçim olmaz ise 2019 yılında yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimine kadar yukarıdaki şekilde görüşülecek sondan bir önceki bütçe olacak. 2019 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Tasarısından sonra, artık merkezi yönetim bütçeleri 16 Nisan 2016 tarihinde yapılan Anayasa Değişikliği ile öngörülen yeni sisteme göre hazırlanacak ve görüşülecek.

 

Buna göre, 16 Nisan 2016 tarihinde yapılan Anayasa Değişikliği ile Türkiye’nin anayasal yönetim sistemindeki değişikliğe paralel olarak bütçenin oluşturulması, görüşülmesi ve onaylanması süreçlerinde temelde önemli değişiklikler meydana geldi. Bu değişen yeni yapının temel özellikleri aşağıda şekilde olacak:

 

  • Bütçenin hazırlanması ve sunulmasıyla ilgili olarak Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu şeklindeki yürütme organının ikili yapısı, “Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi” olarak adlandırılan, yürütme erkinin tüm yetkisinin halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanında toplandığı bir yönetim sistemine dönüşmüştür.
  • Bu yeni sistemde, bütçe hazırlama ve onayı temsil organına ait en temel yetki olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu doğrultuda Anayasa Değişikliği ile bütçenin, Cumhurbaşkanı tarafından bir “teklif” şeklinde parlamentoya sunulması hüküm altına alınmıştır. Çünkü Anayasa değişikliği ile öngörülen yeni yönetim sisteminde, normatif anlamda, yasama olarak adlandırılan kanun teklif etme, yani kanun yapma sürecini başlatma yetkisi milletvekillerine tanınmaktadır. Bu nedenle mevcut anayasal sistemde Bakanlar Kurulu tarafından hazırlanan kanuni düzenlemelerinin “tasarı”, milletvekilleri tarafından hazırlananların ise “teklif” olarak adlandırılması uygulamasına son verilmiştir.
  • Bütçeler artık Cumhurbaşkanlığı tarafından “teklif” şeklinde doğrudan parlamentoya sunulacaktır. Bu temel değişiklik ile daha önce tamamen parlamentoda çoğunluğa sahip iktidar partisi/partilerinin oluşturduğu hükümetin etkisi ve yönlendirmesinde olan bütçe süreci, artık doğrudan parlamentoya bırakılmaktadır.
  • Bütçeler artık, hükümetin güven tazelediği bir süreç olmaktan çıkmıştır. Yeni anayasal sistemde seçilmiş Cumhurbaşkanı, güvenoyunu doğrudan seçimle halktan alacaktır.
  • Bütçenin parlamentodaki komisyon aşaması olan Plan ve Bütçe Komisyonunun kurumsal yapısı da değişmektedir. Yeni sistemde, geleneksel başkanlık sistemine uygun olarak, hükümetin parlamento çoğunluğuna/güvenoyuna dayalı olarak kurulmadığından, iktidar partisi/partilerinin çoğunluğunu sağlamaya yönelik Plan ve Bütçe Komisyonunun 40 üyeden oluştuğu ve en az 25 üyesinin iktidar partisine mensup olması şeklindeki hüküm, Anayasadan çıkarılmıştır. Böylece 2019 yılından sonra Plan ve Bütçe Komisyonunun üye dağılımı, TBMM’deki diğer komisyonların üye dağılımını belirleyen İçtüzük hükümleri çerçevesinde Partilerin TBMM’deki üye sayısına göre belirlenecektir.

 

2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi, savunma harcamalarındaki artışa paralel olarak kamu harcamalarının önemli bir oranda arttığı bir bütçe olacak.

 

2018 Yılı Bütçe ve Kesinhesap süreci, Plan ve Bütçe Komisyonunda 24 Ekim 2017 tarihinde Maliye Bakanı Naci Ağbal’ın, parlamentoya bütçenin temel büyüklükleri hakkında yaptığı bir sunum ile başladı. Plan ve Bütçe Komisyonunda 2018 Yılı Bütçe ve Kesinhesap görüşme süreci 24 Kasım 2017 tarihinde, 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Tasarısı ile 2016 Yılı Merkezi Yönetim Kesinhesap Tasarısının maddelerinin görüşülmesiyle sonuçlanacak.

2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Tasarısı analiz edildiğinde (başlangıç ödeneklerine göre);

  • Bütçe giderleri %18 ve gelirleri ise %17 oranında artarken bütçe açığı, %34 oranında artmıştır.
  • 2017 yılına göre ödenekleri artan kurumlar arasında, Milli Savunma Bakanlığı %41 ile birinci sırada yer aldığı görülmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı ödeneklerindeki artış ise %9 olarak öngörülmektedir.
  • Vergi gelirlerinde en büyük artış %40 ile kurumlar vergisinde olduğu görülmektedir.

 

2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Tasarısında:

  • Bütçe giderleri 763 Milyar TL,
  • Bütçe gelirleri 684 Milyar TL,
  • Bütçe açığı (Gider-Gelir arası fark) 79 Milyar TL,
  • Borç Faizi ödemesi 72 Milyar TL,

olarak tahmin edilmiştir.

 

2017 yılına göre 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklüklerinde:

  • Bütçe giderleri %18
  • Bütçe gelirleri %17
  • Bütçe açığı (Gider-Gelir arası fark) %34
  • Borç Faizi ödemesi %16

şeklinde değişim öngörülmektedir.

 

2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Tasarısındaki bazı kamu kurumlarının ödenekleri aşağıda belirtilmiştir:
Diyanet İşleri Başkanlığı 7,7 Milyar TL,
Adalet Bakanlığı 13,7 Milyar TL
Milli Savunma Bakanlığı 40,4 Milyar TL
Milli Eğitim Bakanlığı 92,5 Milyar TL
Sağlık Bakanlığı ve ilgili kuruluşlar 37,5 Milyar TL

Kültür ve Turizm Bakanlığı 3,9 Milyar TL
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 26,7 Milyar TL
Çevre Şehircilik Bakanlığı 1,9 Milyar TL
Gençlik ve Spor Bakanlığı 14,1 Milyar TL

bütçe değişikliği

2018 Yılında Devlet tarafından tahsil edilecek önemli vergi gelirleri;

  • Gelir vergisi 127,3 Milyar TL,
  • Kurumlar vergisi 70,7 Milyar TL
  • Katma Değer Vergisi 122,4 Milyar TL
  • Özel Tüketim Vergisi 147,5 Milyar TL

şeklinde öngörülmekte.

vergi değişikliği

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.