mecliste.org'dan

Çevre ile ilgili düzenlemeler içeren teklif Genel Kurulda

mecliste.org
23 KASIM 2018
mecliste.org'dan

Teklifi görüşme süreci

13 Kasım 2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan ve Başkanlıkça aynı tarihte esas olarak Çevre Komisyonuna havale edilen  (2/1285 esas numaralı) “Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, Çevre Komisyonunda 15 Kasım 2018 tarihinde görüşüldü.

 

Teklifin TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri ise 22 Kasım 2018 tarihinde başlandı ve Teklifin geneli üzerindeki görüşmeler tamamlandı.

 

TBMM Genel Kurulunda Teklifin maddeleri üzerindeki görüşmeler 27 Kasım 2018 Salı günü devam edilecek.

 

Söz konusu Teklif, normal yasama süreci dışında hızlandırılmış bir görüşme sürecinde Genel Kurulda görüşülmektedir. İçtüzüğün 91 maddesine göre “Temel Kanun” olarak görüşülmektedir. Temel Kanunun görüşülme sürecinin temel prensibi, Milletvekillerinin söz ve önerge verme hakları sınırlandırılması, Teklifin maddeleri üzerinde ayrıca görüşme yapılmamasıdır.

 


Söz konusu kanun teklifi ile 3 temel alanda düzenleme yapılmakta:

1. alan, 2872 sayılı Çevre Kanunu ile ilgili düzenlemeleri kapsamakta.

 

Bunlar;

  • Plastik poşet kullanımı ile ilgili düzenlemeler,
  • Sıfır Atık Projesi kapsamında düzenlemeler,
  • Çevre idari para cezaları ile ilgili düzenlemeler,
  • Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kararlarının isim değişiklikleri,

 

2. Alan, şehircilik ile ilgili İmar Kanunu ve 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve diğer ilgili kanunlarda değişiklikleri içermekte.

 

  • Plan tanımlamaları ile ilgili düzenlemeler,
  • Yapı müteahhitlerinin yeterlilik kriterlerinin düzenlenmesi,
  • Bisiklet yolları ile ilgili düzenlemeler,
  • Antalya İli, Aksu İlçesi, Çalkaya Bölgesi hakkındaki düzenlemeler,
  • Yenilenebilir enerji kaynak alanlarının su alanlarında da yer alabilmesi hakkında düzenlemeler,
  • Aydın İli, Çine İlçesine bağlı yedi köye ilişkin düzenleme,
  • Satışa konu olan kamu konutları ile ilgili düzenleme,
  • 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile ilgili düzenlemeler.

 

3. alan ise, Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde yer verilen yeni idari teşkilat şemasına ve isimlerine uygun olarak yapılan değişiklikleri kapsamakta. Bu düzenlemeler ile 33 adet kanunda, teknik değişiklikler yapılması öngörülmüştür.

 

Teklifte yer alan temel düzenlemeler

1. Marketlerin poşetleri 25 kuruş karşılılığı satması

Geri kazanım imkânı neredeyse olmayan, plastik poşetlerin kullanımının azaltılması amaçlanmıştır.

 

Satış ücreti 25 kuruştan az olmayacağı düzenlenerek plastik alışveriş poşetlerinin tüketiciye ücretli olarak verilmesi öngörülmektedir. Bu ücret her yıl yeniden değerleme oranında artırılacaktır.

 

Bu noktada iki husus öne çıkmaktadır. Birincisi, belli bir kalınlığın üstündeki (15 mikron üstü) poşetlerle ilgilidir (bu husus yönetmelikle düzenlenecek), ikincisi de poşetlerin sadece marketlerde satılacak olması hususudur. Yani, manavlarda kullanılan ince poşetler kapsam dışıdır ve uygulama, takipleri kolay olduğu için, büyük marketleri kapsamaktadır.

 

Diğer bir husus, Komisyon toplantısında gündeme gelen 45 milyar adet poşet kullanımıdır. Bu rakam, büyük marketlerde kullanılan sayıdır. Yani vatandaşların, ücretsiz olarak birden çok kullandığı poşetlerin toplamıdır. Poşetler para ile satışına başlandığında, ilk etapta, kullanımın yarıya düşmesi beklenmektedir. Çünkü, vatandaşın birden fazla poşet kullanımı ile gereksiz poşet talebi azalacağı hesaplanmaktadır.  Yani, 45 milyar çarpı 25 kuruş hesabı ile bulunan parasal değerlerin, gerçekçi olmayan afaki hesaplamalar olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca, alınacak bu ücretin 15 kuruşu, çevrenin korunmasında kullanılmak üzere bir fona aktarılması amaçlanmaktadır.

 

2- Bakanlıkça belirlenen ürünleri piyasaya arz eden üreticilerden / ithalatçılardan geri kazanım katılım payı tahsil edilmesi.

Bu düzenleme ile ilk defa piyasaya çevreyi kirleten ürünleri süren üretici veya ithalatçıdan bir katılım payı alınması öngörülmektedir. Bu katılım payından alınan paralarla fon bir kurulacak ve vatandaşlar kullandıkları kutu, cam şişe vb. gibi materyalleri, geri dönüşüm noktalarına getirmeleri karşılığı belli oranlarda ücretler bu fondan kullanılacaktır. Yani, vatandaşlar kullandıkları söz konusu ürünleri geri dönüşüm noktalarına getirerek depozito alabilecekler.

 

Böylece, araç lastiği, her türlü akü, taşınabilir pil ve bataryalar, madeni yağ,  bitkisel yağ, elektrikli ve elektronik eşya, bilişim telekomünikasyon ekipmanları, buzdolabı, içecek ambalajları,  kâğıt-karton ağırlıklı kompozit içecek ambalajları ve cam ambalaj gibi ürünleri üreten ve ithal edenlerden katılım payı alınacaktır.

 

3- Çevreyi kirletenlere verilen cezalarda artış

 

  • Karayolunda seyreden motorlu taşıt sahipleri ile egzoz emisyon ölçüm işini yapanların; egzoz gazı emisyonları için öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere ya da aykırı davrananlara ilişkin para cezaları getirildi.
  • Denizlerimize gemiler tarafından yapılan illegal deşarjlarda uygulanan ceza miktarı, caydırıcı olması amacıyla 3 kattan fazla artırıldı.

 

4- Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu (ÇED) ile ilgili düzenlemeler

 

Çevresel Etki Değerlendirmesi Kararlarının için A sınıfı ÇED Olumlu Kararı, B sınıfı ÇED Olumlu Kararı olarak sınıflandırılması öngörülmektedir.

 

Böylece, uygulamada “ÇED Gerekli Değildir” kararı ismi nedeniyle sanki faaliyet sahiplerinin çevresel açıdan herhangi bir sorumlulukları yokmuş gibi anlaşıldığından, bu anlayışı engellemek amacıyla, bu ifadeyi ortadan kaldırmak için, “ÇED Gerekli Değildir” kararı yerine, ÇED kapsamında olan tüm yatırımlarda, çevreye verdikleri zarara göre sınıflandırılarak (A) ya da (B) sınıfı ÇED verilmesi öngörülmektedir.

 

Ancak, bu düzenleme Teklif Metninden, Komisyon aşamasında çıkarılmıştır.

 

5- 3194 Sayılı İmar Kanununda yapılan düzenlemeler

 

  • Plan tanımlamaları ile ilgili düzenlemeler: Nazım imar planı ve çevre düzeni planı tanımları arasına,  mekânsal strateji planı tanımı da eklenmiştir.
  • Bisiklet yolları ile ilgili düzenlemeler: 1/6/2019 tarihinden sonra imara açılacak yeni yerleşim yerleri planlanırken cadde ve sokaklarda bisiklet yolları ve bisiklet park istasyonlarına imar planlarında yer verilmesi ve bu yolların belirli bir plan doğrultusunda inşa edilmesi öngörülmektedir.

 

6- 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunda yapılan düzenlemeler

 

  • Lisanslı kurum ve kuruluşlara uygulanacak olan idari yaptırımlara ilişkin düzenlemeler: Riskli yapı tespiti yapmak üzere lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara, görevlerini gereği gibi yerine getirmemeleri durumunda, işlenen fiilin ağırlığına göre kademeli olarak verilecek cezalar belirlenmiştir.
  • Kira yardımı kapsamı hakkında düzenlemeler: İkamet şartı aranmaksızın maliklere, kiracılara ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabileceği düzenlenmektedir. Böylece, malik olmamakla birlikte aynı evde oturanlarda kira yardımından yararlanabilecektir.
  • Kanun kapsamında yapılan uygulama işlemlerine ilişkin düzenlemeler: Kentsel dönüşüm alanlarında paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile alınan karara katılmayanların hisselerinin anlaşan diğer malikler tarafından satın alınmak istenilmemesi halinde,  bu hisselerin Hazine adına satın alınması, ve  bu yerlerin üçüncü şahıslara satış işlemi yapılabilecektir.

 

7- Diğer düzenlemeler

 

  • Kamu konutlarında oturanların öncelikli alım hakkından yararlanabilmeleri ve bu kişilere ödeme kolaylığı sağlanması öngörülmektedir.
  • Kıyı ve dolgu alanları ile birlikte su alanlarında da yenilenebilir enerji kaynaklarından daha etkin ve verimli yararlanmak amacıyla Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) oluşturulması amaçlanmaktadır. Böylece; deniz, tabii ve suni göller gibi alanlarda, rüzgar ve güneş enerjisi üretim tesisleri kurulabilecek.

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.