mecliste.org'dan

Dışişleri Komisyonu hangi Uluslararası Anlaşmaları görüştü?

mecliste.org
11 MART 2019
mecliste.org'dan

Dışişleri Komisyonu, 27. Dönem İkinci Yasama yılında, gerçekleştirdiği toplantılarda 32 uluslararası anlaşma ve protokole dair kanun teklifini görüştü. Görüşülen kanun teklifleri arasında Filistin-Türkiye Dostluk Hastanesi kurulmasına dair uluslararası anlaşma da bulunuyordu. Uluslararası anlaşmaların onaylamasında hangi süreçlerin izlendiğini ve 27. Dönemde Meclisin, onaya uygun bulduğu anlaşmaların konularını sizin için hazırladık.

 

Uluslararası anlaşmalar için süreç nasıl işler?

 

Anayasa’ya göre uluslararası anlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanı’nın, bu anlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak ise TBMM’nin görev ve yetkileri arasındadır. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde uluslararası anlaşmaların onaylanması süreci  “Milletlerarası Andlaşmaların Onaylanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” hükümlerine göre belirlenir. Buna göre;

 

  • Uluslararası anlaşmaların parafe edilmesi, imzalanması, nota teatisine konu teşkil etmesi veya bu anlaşmalara katılma bildirilerinin yapılması için atanacak Türkiye Cumhuriyeti temsilcileri ve bu temsilcilerin yetkileri Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.
  • Türkiye adına yabancı devletlerle ve uluslararası kuruluşlarla yapılacak anlaşmalar Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanır.
  • Kanunlarda değişiklik getiren hükümler içeren her türlü uluslararası anlaşmanın onaylanması veya bunlara katılım ise TBMM tarafından onay veya katılımın uygun bulunmasına ilişkin bir kanun çıkarılmasına bağlıdır.
  • Uluslararası anlaşmaların onaylanmasına dair kanun teklifi, Meclis Başkanı imzası ile TBMM Başkanlığı’na sunulur. Sonrasında, Dışişleri Komisyonu’nda görüşülerek, rapor hazırlanır ve TBMM Genel Kuruluna sevk edilir.

 

“Dışişleri Komisyonu, TBMM Başkanlığınca kendisine havale edilen uluslararası anlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifleri ile Türkiye Cumhuriyetinin dış ilişkilerinin teşkilatlandırılması, idaresi ve dış ilişkilerle ilgili kanun tasarı ve tekliflerini görüşen bir ihtisas komisyonudur.”

 

Anlaşma imzalanan ve işbirliği yapılan ülkeler ve uluslararası kuruluşlar

 

27. Dönemde Dışişleri Komisyonunda; KKTC, Kırgızistan, Filistin, Kazakistan, Katar, Burundi, Zambiya, Irak, Gürcistan, Belarus, Karadağ, Polonya, Sırbistan, Şili, Brezilya, Mali, Büyük Birtanya, Kuzey İrlanda, Özbekistan, Nijer, Azerbaycan ile yapılan protokol ve uluslarlarası anlaşmalara ait kanun teklifleri görüşüldü. Ayrıca, Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD), İslam Gıda Güvenliği Teşkilatı, Birleşmiş Milletler (BM), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (BMKP), İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı Arasında OECD, Asya Verimlilik Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı ile farklı konularda işbirliği yapılmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifleri görüşüldü.

 

Komisyonda görüşülen bu anlaşmalar ile Türkiye; kültür, su kaynakları, tıp, tarım, vergi, güvenlik, ticaret, sosyal güvenlik, teknoloji ve ulaşım konularında çeşitli ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla ortak çalışma yürütecektir. Bu anlaşmalar kapsamında yürütülecek işbirlikleri ve ortak çalışma alanları şöyledir:

 

  • Türkiye ve KKTC arasında iki ülke vatandaşlarının sosyal güvenlik haklarının karşılıklılık ilkeleri çerçevesinde korunması ve güvence altına alınması,
  • Türkiye ile Tunus arasında imzalanan anlaşmada değişikliğe gidildi, Tunus tarafından Ankara’da kurulması öngörülen kültür merkezinin İstanbul’da kurulması,
  • Türkiye ve Irak arasında su kaynaklarının korunması, iyileştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımı hedefleri doğrultusunda ortak çalışmalar yürütlmesi ve baraj işletmesine dair konuların yer alacağı eğitim konularının düzenlenmesi alanlarında iş birliğini yapılması,  
  • Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonunun (IFAD) yeniden yapılanma planlarının hayata geçirilmesi çerçevesinde; Azerbaycan, Borsa-Hersek, Gürcistan, Kırgızistan, Moldova, Tacikistan ve Özbekistan’ı kapsayacak şekilde IFAD’ın Doğu Avrupa ve Orta Asya Merkezi’nin İstanbul’da kurulması,
  • İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkeler arasında tarım ve gıda güvenliği alanında işbirliğinin güçlendirilmesi,
  • Türkiye ve Kırgızistan arasında iki ülke vatandaşlarının sosyal güvenlik haklarının karşılıklılık ilkeleri çerçevesinde korunması ve güvence altına alınması,
  • Gazze bölgesinde Filistin-Türkiye Dostluk Hastanesinin açılması, bu hastanenin üç yıl süre ile taraflarca müştereken yönetilmesi ve her yıl ÖSYM tarafından yapılacak Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı ile yerleştirilecek beş Filistinli tıp doktoruna Türkiye’de uzmanlık eğitimi verilmesi,
  • Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (BMKP) ve Türkiye’de faaliyet gösteren BM fonları, programları ve ihtisas kuruluşlarının İncek/Ankara’daki Diplomatik Yerleşkede BM Binaları için arazi tahsisi, tasarımı ve inşası,
  • İlk etapta 5 yıllık bir süre için kurulacak olan ve tarafların mutabakatı ile faaliyet süresinin uzatılması mümkün bulunan OECD İstanbul merkezinin, Türkiye tarafından tahsis edilecek bir ofiste faaliyet göstermesi ve çalışmalarını Türkiye tarafından sağlanacak yıllık 1 milyon Avro tutarındaki ‘Gönüllü Katkı’ ile yürütmesi,
  • Türkiye’nin Kazakistan’da ve Kazakistan’ın Türkiye’de kültür merkezleri kurması ve bu konuda gerekli kolaylıkların sağlanması,
  • Gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmenin engellenmesi amacıyla Türkiye ile Katar arasında anlaşma imzalanması,
  • Türkiye ve Burundi arasında askerî ilişkilerin hukuki zemininin oluşturulması, askerî ve savunma iş birliğinin sağlanması ve geliştirilmesi,
  • Türkiye ve Zambiya arasında ekonomik iş birliğinin artırılması, yabancı yatırımların tabi olacağı muamele ve sahip olduğu haklara açıklık getirilmesi, çıkabilecek ihtilafların çözüm yollarının tespit edilmesi ve yatırımcıların kar ve diğer gelirlerinin gecikmeden transfer edilmesinin güvence altına alınması,
  • Türkiye ile Gürcistan arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması’nın ‘menşeli ürünler’ kavramının tanımı ve idari işbirliği yöntemleri hakkındaki ilgili protokolün değiştirilmesini amaçlayan kararın onaylanmasının uygun bulunması ve Cumhurbaşkanı’nın, Anlaşma’nın ekleri ve protokollerine ilişkin değişiklikleri doğrudan onaylamaya yetkili kılınması,
  • Türkiye ve Belarus arasında ekonomik iş birliğinin artırılması, yabancı yatırımların tabi olacağı muamele ve sahip olduğu haklara açıklık getirilmesi, çıkabilecek ihtilafların çözüm yollarının tespit edilmesi ve yatırımcıların kar ve diğer gelirlerinin gecikmeden transfer edilmesinin güvence altına alınması,
  • Pan Avrupa Akdeniz Tercihli Menşe Kurullarına Dair Bölgesel Konvansiyon’a dahil olabilmek amacıyla, Türkiye ile Karadağ arasında yapılmış olan serbest ticaret anlaşmasının değiştirilmesinin onaylanmasının uygun bulunması ve Cumhurbaşkanının söz konusu anlaşmanın protokol ve eklerine yönelik değişikliklere doğrudan onay verebilmesi,
  • Türkiye ve Polonya arasında iki ülke vatandaşlarının sosyal güvenlik haklarının karşılıklılık ilkeleri çerçevesinde korunması ve güvence altına alınması,
  • Türkiye ile Sırbistan arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması’nın ‘menşeli ürünler’ kavramının tanımı ve idari işbirliği yöntemleri hakkındaki ilgili protokolün değiştirilmesini amaçlayan kararın onaylanmasının uygun bulunması ve Cumhurbaşkanı’nın, Anlaşma’nın ekleri ve protokollerine ilişkin değişiklikleri doğrudan onaylamaya yetkili kılınması,
  • Türkiye ve BM arasında; verim kapasitesi, yapısal dönüşüm, yoksulluğun ortadan kaldırılması ve sürdürülebilir kalkınmayı geliştirme potansiyeli göz önüne alınarak, en az gelişmiş ülkeler için bir ‘Teknoloji Bankası’ kurulması,
  • Türkiye ve Şili arasında, hava trafiğiyle ilgili ulusal kanun ve nizamlara uyulmak şartıyla hava seferlerinin yapılması,
  • Türkiye’nin uluslararası bölgesel bir kuruluş olan Asya Verimlilik Teşkilatı’na katılarak üye ülkelerle enerji verimliliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve benzeri alanlarda kapasite geliştirme faaliyetlerinde işbirliği yapması,
  • Dünya Gıda Programı Temsilciliğinin, ülkemizde koruma altında bulunan Suriye vatandaşları için alt ofisler açabilmesi,
  • Türkiye ile Brezilya arasında, hava trafiği ile ilgili ulusal mevzuata uyulmak şartı hava seferlerinin yapılması ve ekonomik, kültürel ve turizm alanlarındaki işbirliğinin daha ileri bir düzeye getirilmesi,
  • Türkiye, Afganistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkmenistan arasında transit trafik ve ulaştırma alanlarında işbirliğini amaçlayan Transit ve Ulaştırma İşbirliği Anlaşması (Lapis Lazuli Güzergah Anlaşması)’nın onaylanması,
  • Türkiye ve Mali arasında terör, terörizmin finansmanı ve organize suçlar ile daha etkili mücadele edilmesi,
  • Türkiye ve Büyük Britanya ile Kuzey İrlanda arasında dostane ilişkilerin geliştirilmesi ile eğitim, bilim ve kültür alanlarında işbirliğinin artırılması,
  • Tükiye ve Kırgızistan arasında ekonomik iş birliğinin artırılması, yabancı yatırımların tabi olacağı muamele ve sahip olduğu haklara açıklık getirilmesi, çıkabilecek ihtilafların çözüm yollarının tespit edilmesi ve yatırımcıların kar ve diğer gelirlerinin gecikmeden transfer edilmesinin güvence altına alınması,
  • Türkiye ve Özbekistan arasında güvenlik konusunda yapılacak iş birliğinin prensiplerinin ve çerçevesinin belirlenmesi,
  • Türkiye ve Özbekistan arasında mevcut havayolu taşımacılığına ilişkin anlaşmanın günümüz gümrük uygulamaları ile uyumlu hale getirilmesi,
  • Türkiye ile Özbekistan arasında suçluların iadesi konusunda mevcut işbirliğinin geliştirilmesi,
  • Nijer-Türkiye Dostluk Hastanesinin açılması, ortak işletilmesi ve devredilmesi,
  • Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasında yapılacak savunma alanında işbirliğinin esas ve ilkelerinin belirlenerek bu işbirliğinin daha ileri seviyeye taşınması.

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.