mecliste.org'dan

Hayvan Hakları Tasarısının neleri kapsaması bekleniyor?

mecliste.org
15 OCAK 2018
mecliste.org'dan

Türkiye’de ilk defa 1928 yılında, hayvanlarla ilgili Hayvan Sağlığı Zabıtası kanunu düzenlemesi yapıldı. 1928 yılından 1980’li yıllara kadar bu konuda yeni bir düzenleme yapılmadı. TBMM’de 1994 ve 1995 yıllarında 2 defa bu konuda kanuni düzenleme yapılmak istendi ancak iki kanunda kadük kaldı.

 

2004 yılında, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu Tasarısı kanunlaştı. Bu kanunla ilgili 2008 ve 2010 yılında 2 defa küçük değişiklikler yapıldı ancak hayvanlara yönelik şiddetin giderek görünür hale geldiği ve kamuoyunda tepkilerin yükseldiği son dönemde, köklü değişiklikleri öngören düzenleme yapılmadı.

 

2004 yılında çıkarılan 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, son dönemde kamuoyunda da geniş yankı uyandıran hayvanlara yönelik eziyet, istismar ve şiddete karşı caydırıcı olmamaktadır. Hükümetin son hazırladığı yasa tasarısı tepkiler üzerine geri çekilince hayvan severlerin umudu 2018 yılına kaldı.

 

Caydırıcı yasal düzenleme: Kabahat değil suç

 

“Mala zarar verme”

Madde 151- (1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Haklı bir neden olmaksızın, sahipli hayvanı öldüren, işe yaramayacak hale getiren veya değerinin azalmasına neden olan kişi hakkında yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.”

 

Mevcut yasaya göre, bir hayvanı öldürmek, kapalı alanda sigara içmeyle, gürültü yapmayla eş değer tutuluyor. Bu durum, yasada ifade edilen cezanın bile uygulanmaması sonucunu doğuruyor. Buna göre,  siyasetçisi,  hayvan örgütleri ve hayvan severlerin öncelikli beklentisi, hayvanlara yönelik eziyet, işkence, şiddet, cinsel saldırı gibi fiillerin kabahatler hukuku kapsamından çıkartılması ve bu fiillerin ağır cezai yaptırımlar içeren suç olarak tanımlanması.

 

Suçların Kabahatler Kanunu’ndan çıkarılarak Türk Ceza Kanunu’na konulmalı

 

Mevcut yasalara göre, hayvanlara karşı suçlar “mala zarar verme” veya “kabahat” olarak değerlendirildiği için caydırıcı olamıyor. Yürürlükteki kanun, hayvan cinayetlerini, hayvana karşı şiddeti ve tecavüzü yasaklamasına rağmen bu tür fiilleri suç değil de kabahat kapsamında değerlendiriyor. Buna göre, hayvana işkence ya da tecavüz etmeye karşı sadece para cezası veriliyor. Bu cezalar da idari para cezaları olduğu için ödenmemesi durumunda hapis cezasına çevrilemiyor.

 

Adalet Bakanlığı yasa taslağı hazırlıyor

 

Adalet Bakanı Abdülhamit Gül, son açıklamasında yeni bir hazırlıktan söz etmiş ve “Bu yapılan çalışmayla hayvanları bir ‘mal’ olarak gören anlayıştan, onları da bir ‘can’ olarak gören anlayışa dönüşecek şekilde bir düzenlemeyi yapacağız inşallah. Hayvanlar da insanlara emanettir. Kötü muamele, işkence asla kabul edilemez” demişti.

 

TBMM’de 26. Yasama döneminde muhalefet hayvana yönelik her türlü eziyet, işkence, tecavüze ilişkin çok sayıda yasa değişikliği noktasında kanun teklifleri sundu.

 

2018 yılının ilk haftasında Adalet Bakanlığı’nda 27 maddelik bir yasa taslağı hazırlandığı basına yansıdı. Taslakla, sahipsiz hayvanlara karşı eylemler, nesli yok olma tehlikesi altındaki hayvanları öldürmek ve hayvanları birbirlerine zarar verecek şekilde dövüştürmek ilk kez çeşitli hapis cezaları öngörülen suçlar haline getirilebileceği kamuoyunda tartışılıyor.

 

Söz konusu yasa taslağında, hayvan ticareti, hayvan deneyleri ve sokak hayvanlarına yönelik suçlar için de düzenlemeler olması bekleniyor. Tasarı açıklanmadığı için ne tip değişiklikler yapılacağı bilinmiyor.

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.