mecliste.org'dan

İttifak oyları nasıl hesaplanacak?

mecliste.org
20 HAZİRAN 2018
mecliste.org'dan

24 Haziran’da Cumhurbaşkanlığı ve meclis seçimleri ilk kez birlikte gerçekleşecek. 13 Mart’ta kabul edilen “Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile siyasal partilerin birbirleriyle ittifak yaparak seçime girmeleri yasal dayanağa kavuşturulmuş ve bu konudaki yasak hükümleri mevzuattan ayıklanmıştı. Meclis seçimlerine AK Parti ve MHP “Cumhur İttifakı” CHP, İYİ Parti ve Saadet Partisi ise “Millet İttifakı” olarak girecekler.

 

Peki ittifaka giren partilerin oyları nasıl hesaplanacak?

 

İttifaka verilen oyların ittifaka giren partilere yansıtılmasına ilişkin hesaplama karmaşık gibi görünmesine rağmen son derece basittir. Bir örnekle açıklamak anlaşılmayı kolaylaştırabilir. Hayali “SEÇİM İTTİFAKI”na iki partinin girdiği varsayılsın: Bu ittifak alanına 130.000 mühür basıldığı varsayılsın. Bunlardan 75.000 oy A Partisine ve 25.000 oy B partisine gitsin. Geriye kalan 30.000 oy ittifak alanına basılsın. Bu durumda ittifak yapan partiler ayrı ayrı 75.000 ve 25.000; toplamda 100.000 oy almış olacaklar. Öncelikle bu oylar partilerin hanesine yazılacak. Daha sonra bu sayılara ittifaktan gelen oylar eklenecek. İttifaktan gelecek oyların hesabı ise hesaplanacak katsayıya göre belirlenecek. A partisi için katsayı 75.000/100.000= 0, 75 ve B partisi için katsayı 25.000/100.000=0,25. Bunun anlamı A partisinin ittifaktan gelen oyların %75’ini ve B partisinin bu oyların %25’ini alacak. Bu durumda A partisi ittifaktan 0, 75X30.000= 22.500 ve B partisi ittifaktan 0,25X30.000= 7.500 oy alacak. A partisinin toplam oyu 75.000+22.500=97.500 ve B partisinin oyu 25.000+7.500= 32.500 olacak. Dikkat edilirse iki partinin toplam oyu 130.000’dir.

 
Bu oyların milletvekillerine dönüştürülmesi de şu şekilde olacak: Geçen dönemden tek fark, ittifak yapılmış olması durumunda hesaplamalara ittifaka katılan partilerin ayrı ayrı değil bir bütün olarak dahil edilecek. Yukarıdaki örnek sürdürülecek olursa, artık eski seçimde olduğu gibi A partisi 75.000 ve B partisi 25.000 oy üzerinden hesaplamalara katılmayacak. İttifak, tek bir partiymiş gibi 130.000 oyla hesaplara dahil edilecek. Bu rakamların geçerli olması halinde bir milletvekili seçilebilmek için ortalama 30.000 oya ihtiyaç olduğunu düşünelim. Bu durumda eski düzenlemelere göre A partisi sadece 2 milletvekili çıkarabilirken ve B partisi hiç milletvekili çıkaramazken, kanundaki düzenlemeden sonra, A ve B partilerinden oluşan ittifak 4 milletvekili çıkaracak. Bu 4 milletvekilliğinden 3 ü 97.500 oy alan A partisine ve 1’i 32.500 oy alan B partisine gidecek. Başka bir anlatımla eski sistemde 2 milletvekili çıkaran parti bir milletvekili daha kazanacak ve eski sistemde hiç milletvekili çıkaramayan parti bir milletvekili çıkaracak. İttifaka giren her iki parti de milletvekili sayısını artırmış olacak.
Hiç kuşkusuz yukarıdaki rakamlar hayali rakamlardır ve partiler her zaman bu kadar yüksek kazançlar elde etmeyebilirler. Seçmen tabanının uyuşmaz olması halinde, ittifak oy kaybına yol açabilir. Öte yandan ittifak durumunda, ittifaka giden oyların bir kısmının ittifak olmasaydı, ittifaka giren partilere gideceği kesindir. Ancak seçmen tabanındaki uyuşmazlık bir kenara bırakılırsa, ittifakın partilerin belli bölgelerde burun farkıyla kaçırdıkları milletvekillerinin artık kolaylıkla kazanılmasına da yol açacaktır. İttifaka giren partiler, kaybettikleri artık oylarını birleştirmek suretiyle bu artık oyları milletvekilliğine dönüştürme imkanına kavuşmuş olacaklar.

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.