mecliste.org'dan

Yerel seçim geride kaldı ama süreç devam ediyor…

mecliste.org
4 NİSAN 2019
mecliste.org'dan

31 Mart, Pazar günü vatandaşlar oylarını kullanarak yerel yönetimlerde kendilerini yönetecek adayları seçti. Vatandaşlar büyükşehirlerde, büyükşehir belediye başkanı, ilçe belediye başkanı, belediye meclisi için oy kullanırken, diğer illerde ise belediye başkanı ve belediye meclisi için oy kullandı. Ek olarak, kentlerde yaşayanlar mahalle muhtarları, köylerde yaşayanlar da köy muhtarları için oy kullandılar.

 

Tüm bu seçim maratonu sona erdiğinde 31 Mart akşamı sandıklar açılmaya, oylar sayılmaya başlandı. Sonrasında ise sonuçlara itiraz eden siyasi partilerin ve adayların itirazları ilçe seçim kurullarında değerlendirmeye alındı. İtirazların ve  seçimler ile ilgili birçok tartışmanın yaşandığı bu sürecin ilerleyişine dair bilgileri kanunlarda belirtildiği şekilde sizler için hazırladık.

 

Oylar nasıl sayılır?

 

Yerel seçimlerde oylar;

 

  • Büyükşehirlerde, sırasıyla büyükşehir belediye başkanlığı, belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği ve muhtarlık, diğer illerde ise belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği,il genel meclis üyeliği ve muhtarlık seçimlerine ait oyların sayılması ve dökümünün çıkarılması ile sayılır.
  • Siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldığı ve herhangi bir itiraza uğramadan geçerli sayılan her oy, okunmasını müteakiben, görevli üyeler (iki üye) tarafından, aynı anda sayım ve döküm cetvelinde o siyasi partiye veya bağımsız adaya ayrılmış bulunan kısma ayrı ayrı işaretlenir ve bu işlem sandık kurulu başkanı tarafından sürekli denetlenir.
  • Geçersiz sayılan veya geçerli olmasına rağmen hesaba katılmaması gereken oy pusulaları ile geçerli olup olmadığı veya hesaba katılıp katılmaması yönünden tereddüt edilen veya itiraza uğrayan oy pusulaları, sayım ve döküm cetveline işlenmeksizin ayrılır ve sandık kurulu başkanı tarafından muhafaza altına alınır.
  • Siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldıkları ve kendi hanelerine işlenmiş geçerli oy sayılarını gösterir rakamların her iki sayım ve döküm cetvelinde de aynı olmaması halinde ikinci sayım yapılır.
  • İkinci sayımda kullanılan sayım ve döküm cetvelinde yer alan oy sayıları da aynı çıkmazsa, yukarıda belirtilen usule göre üçüncü sayım yapılır ve kurulun varsa siyasi partili olmayan, yoksa başkan tarafından belirlenecek üyesi tarafından tek tek sayım ve döküm cetveline işlenmek suretiyle, sonucuna göre işlem yapılır.
  • Geçerli sayılmayan veya hesaba katılmayan oy pusulaları, ayrı ayrı paket yapılarak bağlanır ve paketin üzeri mühürlenerek, sayısı yazılır ve saklanır. Bu oy pusulaları yakılmaz, yırtılmaz ve yok edilemez. Bunların sayısı, o seçim türüne ait özel tutanakta ilgili yere işlenir.
  • İşlemler tamamlandıktan sonra, sayım ve döküm cetvelinde siyasi partilerin, bağımsız adayların aldığı oyların toplam sayısı, kendi sütununun altına rakamla ve yazı ile yazılır.
  • Sayım ve döküm cetvelinde, siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldığı oylar, orada bulunanlara, başkan tarafından yüksek sesle ilan edilir.
  • Bu ilandan sonra, sayım ve döküm cetvelindeki sonuçlar, sandık sonuç tutanağına işlenir. Bu bilgilerin doğruluğu, sandık başkanı tarafından sayım ve döküm cetveli sonuçları ile karşılaştırıldıktan sonra, sandık sonuç tutanağı, başkan ve üyeler tarafından imzalanır ve mühürlenir. Bütün bu işlemler, tutanak defterine geçirilerek, sandık kurulu başkan ve üyeleri tarafından imzalanır ve mühürlenir.

 

Geçersiz oy pusulası ne demektir?

 

  • Sandık kurulunca verilen ve o seçim için düzenlenmiş biçim ve renkte olmayan,
  • Arkasında “Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu” filigranı bulunmayan,
  • Arkasında sandık kurulu mührü bulunmayan (16 Nisan 2017 referandumda mühürsüz olan oy pusulaları ve zarflar ile ilgili YSK karar almış, bunların da sayılmasına hükmetmişti.),
  • Hiçbir yerine “EVET” mührü basılmamış olan,
  • Siyasi partilere veya bağımsız adaylara ayrılan alanlardan birden fazlasına “EVET” mührü basılmış olan,
  • Birden fazla siyasi partiye veya bağımsız adaya ayrılan alana taşmış “EVET” mührü bulunan,
  • Sandığın ait olduğu seçim çevresinden başka bir seçim çevresi için düzenlenmiş olan,
  • Bütünlüğü bozulacak şekilde yırtılmış veya koparılmış olan,
  • Üzerine “EVET” mührü dışında veya “EVET” mührü yerine herhangi bir özel işaret, herhangi bir isim, imza kaşesi, mühür veya parmak izi basılmış olan,
  • Üzerinde yer alan siyasi partilere veya bağımsız adaylara ait bölümleri belirgin bir şekilde ve özel olarak karalanmış, çizilmiş veya işaretlenmiş olan,
  • Üzerinde yer alan matbu yazıların ve şekillerin dışında yazılar veya harfler veya sayılar yazılmış veya şekiller çizilmiş olan,

 

birleşik oy pusulaları geçerli değildir.

 

Sandık kurulu sayım sonrasında hangi bilgileri tutanaklara işler?

 

Sandık kurulu, her seçim türü için ayrı hazırlanmış sandık sonuç tutanağını, iki nüsha olarak, sayım ve döküm işlemleri sırasında elde edilen bilgilere ve sayım ve döküm cetveli sonucuna göre düzenler. Bu tutanakların ait olduğu bölümüne, her seçim türüne ilişkin bilgiler eksiksiz olarak işlendikten sonra, başkan ve üyeler tarafından ad ve soyadları yazılarak imzalanır ve sandık kurulu mührü ile mühürlenir. Bu tutanaklara işlenmesi gereken bilgiler şunlardır:

 

  • Sandığın bulunduğu ilin, ilçenin ve seçim bölgesinin adı ile sandığın numarası.
  • Oy vermenin yapıldığı tarih ve gün.
  • Oy sandığının sandık kurulu üyeleri ve seçim yerinde bulunanlar önünde açılış saat ve dakikası ile şayet sandık saat 17.00’den sonra açılmış ise bunun sebebi.
  • Oy verme saati bitiminde sırada bekleyen ve oy kullandırılan seçmen sayısı.
  • İlçe seçim kurulundan teslim alınan toplam zarf sayısı ile kullanılmayarak artan zarf sayısı.
  • İlçe seçim kurulundan teslim alınan toplam oy pusulası sayısı ile kullanılmayarak artan oy pusulası sayısı.
  • Sandık seçmen listesinde yazılı olan seçmenlerin sayısı.
  • Sandık seçmen listesinde kayıtlı olmayan ancak bu Kanun gereği o sandıkta oy kullanan seçmen sayısı.
  • Oy kullanan seçmenlerin toplam sayısı.
  • Sandıktan çıkan zarf sayısı.
  • Geçerli zarf sayısı.
  • Geçersiz zarf sayısı ve geçersizlik sebebi.
  • Zarf sayısı oy kullanan seçmen sayısından fazla ise, eşitliği sağlamak amacıyla yakılan zarf sayısı.
  • Belediye seçimlerinde, oy zarfı içinden eksik oy pusulası çıkmış ise eksik çıkan oyların hangi seçim türüne ait olduğu ve sayısı.
  • İçinden hiç oy pusulası çıkmayan boş zarf sayısı.
  • İtiraz edilmeksizin geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı.
  • İtiraz üzerine geçerli sayılan veya hesaba katılan oy pusulası toplamı.
  • Geçerli oy pusulalarının toplamı.
  • Geçersiz sayılan oy pusulası sayısı ve geçersizlik sebebi.
  • Hesaba katılmayan oy pusulası sayısı ve hesaba katılmama sebebi.
  • Geçersiz sayılan veya hesaba katılmayan oy pusulası toplamı.
  • Siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldıkları toplam geçerli oylar ile ittifakların her birinin aldığı toplam geçerli ortak oyların yazı ve rakamla belirtilecek sayısı.

 

Sandık sonuç tutanağının birer sureti, o seçim çevresinde seçime katılan ve talep eden siyasi parti ve bağımsız adayların müşahitlerine, yeteri kadar hazırlanarak sandık kurulu başkanı ve üyelerince imzalandıktan ve mühürlendikten sonra verilir. Bu tutanaklar, talep halinde öncelikle sandık kurulunun siyasi partili üyelerine imza karşılığı verilir.

 

İtiraz süreci nasıl işler?

 

Sandık kurullarının kararlarına, oyların sayım ve dökümü ile tutanakların düzenlenmesine ilişkin iş ve işlemleri aleyhine, ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilir.

 

  • Bu itirazlar, sandık sonuç tutanağının düzenlenip başkan ve üyeler tarafından imzalanmasına kadar sözle veya yazıyla, sandık kurulları vasıtasıyla yapılabileceği gibi, oy verme gününden sonraki salı günü saat 15.00’e kadar doğrudan ilçe seçim kurullarına yazılı olarak yapılabilir. (Bu süre 2 Nisan Salı günü 15.00’te doldu.)
  • İlçe seçim kurulları, itirazları en geç itirazın yapıldığı tarihten sonraki ikinci gün saat 17.00’ye kadar karara bağlar. İtirazı yapan hazır ise, karar kendisine bildirilir; değilse tebliğ edilir. İtiraz kabul edilirse, gereği yerine getirilir. Varsa tespit edilen hatalar, eksiklikler, yanlışlıklar giderilir ve tutanak cetvelleri buna göre yeniden düzenlenir. (İtiraz edilen sandığın, ilçenin oyları yeniden sayılabilir, geçersiz oylar sayılabilir vb.) İlçe seçim kurulları, yukarıda gösterilen itiraz süresi sona ermeden veya süresinde yapılan itirazları inceleyip bir karara bağlamadan önce, ilçe birleştirme tutanağını düzenleyemez.
  • İlçe birleştirme tutanağının düzenlenmesi ve buna ait işlerin sonucuna göre bu tutanağın düzenlenmesini takip eden gün, saat 17:00’ye kadar, doğrudan  veya ilçe seçim kurulları eliyle il seçim kurullarına itiraz edilebilir.
  • İlçe seçim kurulunun kararından sonra, itirazın reddine karar verilirse iptali için ertesi gün il seçim kurullarına başvurulur.
  • İl seçim kurullarının karar vermek için iki günü vardır. İl seçim kurulu kararı da kesinleşmezse, Yüksek Seçim Kurulu’na başvurulur, bu süre üç gün ile sınırlıdır. YSK’ya yapılan itirazları, YSK üç gün içinde karara bağlar.

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.