fbpx

mecliste.org'dan

100 yıl önce Meclis nasıl oluştu? İlk kanun teklifi neydi?

mecliste.org
19 MAYIS 2020
mecliste.org'dan

Parlamentolu yaşam açısından 23 Nisan 1920 tarihi bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Millet egemenliği ve iradesine dayalı, hak ve özgürlükleri temel alan, demokratik bir hukuk devleti kapsamında 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı ilan edildi.

 

İhsan Ezherli’nin kaleme aldığı ‘Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Osmanlı Meclisi Mebusanı’ adlı kitapta yer alan bilgilere göre, yasamanın şekillenmesi 19 Mart 1920 tarihinde başladı. Bu tarihte Mustafa Kemal Paşa, Ankara’da toplanacak Meclis için seçim yapılmasını bir yazı ile illere ve komutanlıklara bildirdi. Bu milletin iradesini egemen kılmak için ilk adımdı. Bu tamimle kumandanlar ve valiler yeniden mebus seçmeye başladılar. 21 Nisan 1920 tarihinde de Mustafa Kemal, illere Meclisin 23 Nisanda açılacağını bir genelge ile bildirdi. Altı maddeden oluşan bu genelge ile de Meclisin ne zaman ve ne şekilde açılacağı belirlenmişti. Seçimler kısa bir sürede bitirilmiş ve seçilenler Ankara’ya gönderilmişti. Her çeşit hazırlıklar tamamlandı. Millet Meclisinin Ulus Meydanındaki ittihat ve Terakki Kulübü binasında açılmasına karar verildi.

 

23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi Cuma günü saat 13.45’te bu şekilde açıldı. Mecliste 337 milletvekili bulunması gerekirken ilk toplantıya 115 kişi katılabilmişti. Meclisin açılışı en yaşlı üye (Reisi Sin) sıfatıyla Sinop Mebusu Şerif Beyin, Meclisi açma konuşmasıyla oldu.

 

İlk Hükümet

2 Mayıs 1920’de Büyük Millet Meclisi İcra Vekillerinin seçilmesine dair 3 numaralı Kanunu kabul ederek ilk İcra Vekillerini seçip Hükümeti kesin olarak kurduktan sonra Mustafa Kemal, Büyük Millet Meclisi Reisi sıfatıyla İcra Vekilleri Heyeti toplantılarına da başkanlık etmeye başladı. 20 Ocak 1921 tarihinde Teşkilatı Esasiye Kanunu ile İcra Vekilleri Heyeti Reisliği makamı ihdas edilip Fevzi Paşa bu göreve seçilinceye kadar İcra Vekilleri Heyeti Reisliğini bizzat yaptı. 5 Mayıs 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk kabinesi Mustafa Kemal Paşanın Başkanlığında toplandı.  Bu hükümetler  siyasi tarihimizde Meclis Hükümetleri olarak anılmakta olup esas çekirdeği İcra Encümenidir.  Meclis’e sunulan ilk kanun teklifi ise, “Teklifi Büyük Millet Meclisi İcra Vekillerinin Sureti İntihabına Dair” Erzurum Mebusu Celâleddin Arif Bey ve arkadaşlarının kanun teklifi oldu.

 

YAZAR mecliste.org

mecliste.org, meclisin yasama, denetim ve temsil işlevleri hakkında ve kanun tasarı ve tekliflerinin içeriği ile ilgili doğru, güvenilir bilgiye sahip olmak, kanun tasarı ve teklifleri ile ilgili farklı bakış açılarını görmek, yasa yapım sürecinde karar vericilere görüşlerini ve önerilerini iletmek isteyenlerin Türkiye’de ilk kez buluşacağı bir platform.